Szybka nawigacja

Audycje telewizyjne - jako atrakcyjny sposób przekazu treści i wartości wychowawczych

Data publikacji: piątek 02 stycznia 2009
Autor: Małgorzata Kieroń Publikacje autora Drukuj publikację {PDF=Zapisz jako plik pdf publikację^plugin:content.103}
Dział: Media w rodzinie > Telewizja
Odsłon: 4649

Media mają za zadanie kształtowanie aprobowanych społecznie postaw i zachowań twórczych. W życiu wielu współczesnych społeczeństw odgrywają one ważną rolę. O wpływie telewizji na odbiorcę- mówi się i pisze w wielu publikacjach naukowych. Od kilkunastu lat wpływ telewizji na dzieci stał się problemem na skalę międzynarodową. Wynika to z faktu, iż coraz wyraźniej, obok pozytywnych dostrzega się również jej negatywne skutki. Świat, który ukazuje telewizja oddziałuje bardzo silnie na dzieci, kształtuje ich osobowość głównie poprzez proponowane modele, z którymi mogą się utożsamiać.  

Zauważa się, że z roku na rok spada jakość dobrych programów. Stacji telewizyjnych, które propagują w swoich programach prawdziwe wartości jest coraz mniej. Pomimo takiej perspektywy, nie można jednak nie zauważać jej zalet. Ma ona duże możliwości oddziaływania i może wpływać na wzbogacenie sfery poznawczej dziecka. Uczy komunikacji, zachowań prospołecznych, rozwija zainteresowania plastyczne, muzyczne i inspiruje jego twórczość. Ze względu na jej atrakcyjność rodzice w swoich domach ustalają dzieciom porządek dnia według programów w telewizji. Stają się one środkiem, który łączy rozrywkę i odpoczynek. Jest też chętnie oglądana przez dzieci. 

Z mnogości propozycji telewizyjnych, które emituje szklany ekran i wideo dzieciom podobają się najczęściej takie programy jak: dobranocki, filmy przyrodnicze, program "Ziarno" i niektóre bajki Walta Disneya. Programy te w opinii dzieci oddziałują kształtując ich pozytywny stosunek do świata. Cykliczność przekazu powoduje, iż nawiązuje się więź i dialog z widzem oraz wzmacnia się jego oddziaływanie. 

Dzieci lubią przenosić się w krainę marzeń i fantazji. Chętnie przebywają w świecie, gdzie fikcja i realność przeplatają się ze sobą. Nic tak nie przemawia do ich wyobraźni jak bajka. Prezentowane w nich wyczyny bohaterów i pewne zdarzenia przenoszą dziecko w krainę marzeń i snów. Świat bajek może rozwijać w nich wartości moralne, uszlachetniać cechy charakteru. Dostarczać powinien im wielu pomysłów do zabawy. Wprowadzać w dobry nastrój i wyciszenie. 

Audycje telewizyjne są dla dziecka bardzo atrakcyjne, ich uwagę przyciąga: 
• słowo
• migocący ruchomy obraz,
• tło dźwiękowe,
• barwna kolorystyka, 
• tempo akcji.

Poprzez system satelitarny telewizja obejmuje całą kulę ziemską. Dzięki niej dzieci na wszystkich kontynentach mogą oglądać te same bajki, czy programy telewizyjne. Siła jej tkwi w szerokich możliwościach oddziaływania na widza.  

Codzienne obserwacje dowodzą, że życie współczesnego człowieka jest nie do pomyślenia bez telewizji - tak twierdzi B. Trojanowska. Dość mocno wpisuje się ona w zajęcia zabawowe- wypełniając ich czas wolny. Bez większego wysiłku w domu na wyciągnięcie ich ręki telewizor może pokazać cały świat. Jego audycje niewątpliwie fascynują tym młodych widzów. Przy ich minimalnym zaangażowaniu niosą one im dużo rozrywki. Napływają tu wciąż obrazy, przesuwają się coraz to nowe twarze, coś się dzieje i to zwykle w kolorowej, ciekawej oprawie. 

Ze względu na swe różne funkcje telewizja może pełnić m.in. role: informacyjno-dydaktyczną i rozrywkową. Małe dzieci nie rozróżniają jeszcze rodzajów programów. Oglądanie takich audycji jak, np.”Ulica Sezamkowa” prowadzi do nabywania wiedzy, umiejętności poznawczych, rozwiązywania problemów, rozwijania pamięci i kształtowania pozytywnych postaw. Przyrost wiadomości i umiejętności może być tym większy im młodsze dziecko z nich korzysta. Dzieci w wieku przedszkolnym oglądając ten program przejmują wzory kooperacji, redukują w sobie lęk i przyjmują punkt aprobowany społecznie, punkt widzenia innej osoby. Oglądanie programów o charakterze zachowań prospołecznych prowadzi do wzrostu sympatii u małych odbiorców i werbalizacji ich uczuć. 

Telewizja to cenne okno na świat, bo dostarcza wiadomości o przyrodzie, wprowadza w tajniki nauki i kultury. W zakresie funkcji edukacyjnej uczy jak:
• postrzegać w sposób poglądowy, kojarzyć i oceniać obserwowane zjawiska i fakty, 
• rozwijać umiejętności poznawcze
• kształtować postawy społeczno – moralne
• wzbogacać zasób słownictwa
• inspirować do działań twórczych. 

Stanowi ona ważne ogniwo systemu oświatowo- wychowawczego. Należy do tych środków przekazu, które posługują się jednocześnie muzyką, obrazem i słowem. W tekstach bajek telewizyjnych występuje język mówiony. Jego szczególną cechą jest bogactwo odmian gatunkowych i stylowych. Typową formą języka w tekstach są dialogi, a tło dźwiękowe stanowi tu: śmiech, płacz i ziewanie. W budowie wypowiedzi bohaterów filmowych przeważają pojedyncze powiedzenia i równoważniki. Wymowa jest bardziej swobodna. Postacie wypowiadają się szybko i z podniesionym głosem. Opowiadanie w bajkach ma charakter poznawczy, wyjaśniający i emocjonalny.  

Treści bajek, są też przedmiotem przeżyć wewnętrznych. Postać w audycjach stanowi model dla dziecka. Czując tę więź z danym bohaterem bajkowym wiąże się ono z nim uczuciowo. Chce być tak jak on mądry i odważny. Ujawnia się w nim potrzeba silnej identyfikacji i dlatego utożsamia się z nim. Chłonie "całym sobą" obrazy proponowane przez telewizję. Oglądając natomiast dobre programy wyzwala w sobie postawy altruizmu, empatii, współczucia czy współdziałania. Przez naśladownictwo, odwzorowuje pożądane sposoby postępowania. Poprzez swą funkcję wzorcotwórczą propaguje określone style życia, lansuje pewne wzorce zachowania i postępowania. 

Telewizja wprowadzając dziecko w świat różnorodnych treści i upodobań wzbogaca jego wiedzę. Motywuje go do twórczych działań, przekazuje wartości, normy czy wzorce osobowe. Oglądając filmy Walta Disneya czy Hanny- Barbera oraz programy cykliczne jak, np: Dobranocki dziecko z całym zaangażowaniem i napięciem uwagi wchodzi w ten świat. Uczy się też szacunku, np. dla osób starszych czy zwierząt. 

W samym procesie wychowania audycje przysposabiają najmłodszych do pełnia określonych ról. Zdaniem J. Izdebskiej programy przygotowane pod względem artystycznym i merytorycznym mogą pomóc dziecku w rozumowym poznaniu świata. Ciekawa i atrakcyjna forma przekazu powoduje, że proces przyjmowania przez dziecko wiadomości staje się przyjemny.
W niektórych środowiskach społecznych głównie zaniedbanych i o niskim wykształceniu audycje telewizyjne stają się instytucją wychowawczą. Wpływają pozytywnie na relacje rodzinne. Przenosząc ich w inny świat fantazji próbują oderwać swych widzów od codzienności nierzadko szarej i smutnej. Zdarza się, że szklany ekran pełni role wychowawcy i taniego opiekuna. Zastępuje dziecku kolegę bądź odciąża rodziców od zajmowania się nim. Jest też osłodą w jego osamotnieniu. 

Media w swoisty sposób informują o pewnych wydarzeniach. Potrafią wprowadzić małego odbiorcę do odległych zakątków ziemi, by zaprezentować mu daną kulturę czy sztukę. Rozwijają w nim poczucie estetyki i ubarwiają jego szarą rzeczywistość. Uprzyjemniają mu czas odrywając od kłopotów. Audycja telewizyjna oglądana z zainteresowaniem przez dziecko może stanowić źródło nowych działań zabawowych. Dziecko, które patrzy w szklany ekran i ogląda ciekawy program może pod jego wpływem oddziaływać na innych. Dyskutując z nimi na różne tematy, czy też przyjmując pewne role popularnych bohaterów . Zawarte zaś w programach tematy z życia pomagają mu radzić sobie z jego dziecięcymi problemami.

Ekran telewizyjny proponując małemu odbiorcy namiastkę teatru zapoznaje je ze strasznym, ale dobrodusznym smokiem. Podsuwa mu też role silnego króla. Może także pomóc wymyśleniu dobrej zabawy, by poprzez nią mogło wykonywać ciekawe rzeczy. Telewizja oddziałuje na młodego widza poprzez: czas, formę przekazu, treści. Media mogą uczyć dzieci krytycznego oglądania programów, z zaangażowaniem i dystansem. Dzięki nim mają one dostęp do całego świata wizji i obrazów, dźwięków i barw. 

Za M. Sokołowskim, stwierdzić jednak należy, że z ekranu znikają bajki, które wnosiły do życia dzieci wiele pozytywnych wartości. Były to "Dobranocki wszech czasów" typu: RUMCAJS I CYPISEK, BOLEK I LOLEK. itp.  O pozytywnej roli telewizji coraz to mniej się pisze. Ilościowo zmniejszają się także, z roku na rok, wartościowe programy dla najmłodszych. Ten dobry świat fikcji i fantazji coraz bardziej ustępuje miejsca bajkom o silnych bodźcach 

s. Małgorzata Kieroń salezjanka - nauczyciel nauczania zintegrowanego